Đổi mới đào tạo ngành Chính sách công đang đặt ra yêu cầu gắn kiến thức chuyên môn với năng lực nghiên cứu và giải quyết vấn đề thực tiễn. Trước những thay đổi của quản trị quốc gia và quá trình chuyển đổi số, chương trình đào tạo cần tiếp tục được cập nhật để người học có khả năng phân tích, hoạch định, tổ chức thực hiện và đánh giá chính sách trên cơ sở bằng chứng.

Tham dự Tọa đàm, về phía khách mời có PGS.TS. Bùi Hoài Sơn, Phó Trưởng ban Ban Tuyên giáo Trung ương; GS.TS. Võ Khánh Vinh, nguyên Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, nguyên Giám đốc Học viện Khoa học xã hội; PGS.TS. Hoàng Mai, Trưởng khoa Khoa Quản trị Nhân lực, Học viện Hành chính và Quản trị công.

Về phía Học viện Khoa học xã hội có PGS.TS. Nguyễn Huy Hoàng, Giám đốc Học viện; PGS.TS. Nguyễn Hoàng Hiển, Phó Giám đốc Học viện; TS. Vũ Mạnh Toàn, Phó Tổng Biên tập phụ trách Tạp chí Nhân lực Khoa học xã hội.

Tọa đàm còn có sự tham dự của PGS.TS. Hồ Việt Hạnh, nguyên Phó Giám đốc Học viện Khoa học xã hội, nguyên Trưởng khoa Chính sách công; PGS.TS. Nguyễn Ngọc Hà, nguyên Tổng Biên tập Tạp chí Khoa học xã hội Việt Nam; PGS.TS. Lê Ngọc Thắng, nguyên Tổng Biên tập Tạp chí Dân tộc và Thời đại. Về phía đơn vị tổ chức có PGS.TS. Nguyễn Thị Song Hà, Phó Trưởng khoa phụ trách Khoa Luật và Chính sách công; TS. Nguyễn Thị Hường, Phó Trưởng khoa Khoa Luật và Chính sách công. Cùng dự có đại diện lãnh đạo các khoa, phòng thuộc Học viện, các tác giả có bài viết trong kỷ yếu cùng đông đảo giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên của Khoa.

Nghị quyết 71-NQ/TW đặt ra yêu cầu mới cho đào tạo Chính sách công

Phát biểu khai mạc Tọa đàm, PGS.TS. Nguyễn Huy Hoàng, Giám đốc Học viện Khoa học xã hội nhấn mạnh: chất lượng chính sách phụ thuộc vào khả năng nhận diện đúng vấn đề, lựa chọn giải pháp phù hợp và tổ chức thực hiện hiệu quả. Đằng sau những yêu cầu ấy là năng lực của đội ngũ tham mưu, nghiên cứu, hoạch định và thực thi chính sách. Vì vậy, đổi mới đào tạo ngành Chính sách công có ý nghĩa trực tiếp đối với việc nâng cao năng lực quản trị và đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước.

Theo Giám đốc Học viện, thực tiễn đang đặt ra những bài toán ngày càng phức tạp. Một quyết định phát triển kinh tế có thể đồng thời tác động đến sinh kế, môi trường và công bằng xã hội; một giải pháp chuyển đổi số có thể nâng cao hiệu quả phục vụ nhưng cũng đặt ra vấn đề về bảo vệ dữ liệu và khả năng tiếp cận của người dân. Do đó, người làm chính sách cần có tư duy liên ngành, năng lực phân tích bằng chứng, dự báo hệ quả và đánh giá tính khả thi trong những điều kiện cụ thể.

PGS.TS. Nguyễn Huy Hoàng cho rằng, yêu cầu đổi mới mà Nghị quyết số 71-NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo đặt ra đối với ngành Chính sách công cần được cụ thể hóa bằng chất lượng của người học: “sau đào tạo, họ có thể nghiên cứu vấn đề gì, đưa ra những luận cứ nào và đóng góp ra sao cho công việc”. Là cơ sở đào tạo thạc sĩ và tiến sĩ ngành Chính sách công, gắn với môi trường nghiên cứu đa ngành của Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, Học viện có điều kiện kết nối nghiên cứu cơ bản với nghiên cứu ứng dụng và tư vấn chính sách. Vấn đề đặt ra là tổ chức sự kết nối ấy như thế nào để người học được tham gia nghiên cứu thực chất, tiếp cận dữ liệu và rèn luyện năng lực giải quyết vấn đề.

Trên cơ sở mười hai tham luận trong kỷ yếu, Giám đốc Học viện đề nghị Tọa đàm tập trung trao đổi sâu một số vấn đề. Trước hết, cần làm rõ những năng lực cốt lõi và sự khác biệt về yêu cầu giữa đào tạo thạc sĩ với tiến sĩ Chính sách công. Ở trình độ thạc sĩ, cần chú trọng khả năng vận dụng tri thức và phương pháp để phân tích, xử lý vấn đề; ở trình độ tiến sĩ, yêu cầu về nghiên cứu độc lập, sáng tạo tri thức và đóng góp mới phải được thể hiện rõ. Chuẩn đầu ra cần có minh chứng đánh giá, giúp xác định người học đã hình thành năng lực đến đâu.

Tiếp theo là đổi mới chương trình và phương pháp giảng dạy, trong đó nền tảng lý luận phải được kết nối với nghiên cứu tình huống, phân tích dữ liệu, đánh giá tác động và so sánh phương án chính sách. Mỗi hoạt động học tập cần giúp người học biết đặt câu hỏi, kiểm chứng nhận định và bảo vệ kiến nghị bằng lập luận khoa học. Việc sử dụng trí tuệ nhân tạo cần đi cùng năng lực kiểm chứng, liêm chính học thuật và trách nhiệm đối với kết quả nghiên cứu.

Một vấn đề quan trọng khác là cơ chế phối hợp với cơ quan xây dựng và thực thi chính sách. Theo PGS.TS. Nguyễn Huy Hoàng, sự hợp tác cần được tổ chức thành nhiệm vụ có câu hỏi nghiên cứu, sản phẩm, người hướng dẫn và phản hồi cụ thể. Những vấn đề từ thực tiễn có thể trở thành đề tài học tập, nghiên cứu; ngược lại, kết quả nghiên cứu cần được trình bày theo cách cơ quan sử dụng có thể xem xét và vận dụng. Phản hồi của cơ quan sử dụng nhân lực cũng là căn cứ để cải tiến chương trình.

Cuối cùng, đổi mới cần có điều kiện bảo đảm và lộ trình phù hợp, với những ưu tiên rõ ràng về đội ngũ giảng viên, phương pháp nghiên cứu, học liệu và dữ liệu. Giám đốc Học viện mong các ý kiến đề xuất rõ việc gì có thể triển khai ngay, việc gì cần thí điểm và đánh giá bằng tiêu chí nào, để kết quả trao đổi có thể chuyển thành hành động cụ thể của Học viện. Với tinh thần cởi mở và tôn trọng khác biệt học thuật, PGS.TS. Nguyễn Huy Hoàng mong nhận được những ý kiến thẳng thắn, có căn cứ, giúp Học viện nhận diện đúng hạn chế và lựa chọn hướng đổi mới khả thi.

Tọa đàm do PGS.TS. Nguyễn Thị Song Hà và PGS.TS. Hồ Việt Hạnh đồng chủ trì. Các báo cáo viên lần lượt trình bày tham luận theo hai nhóm nội dung, sau đó các đại biểu tham gia thảo luận chung.

Từ quy trình chính sách đến đào tạo tiến sĩ và kinh nghiệm quốc tế

Nhóm tham luận thứ nhất tập trung vào ba vấn đề: đổi mới quy trình chính sách, yêu cầu đổi mới đào tạo tiến sĩ và kinh nghiệm quốc tế về phát triển nhân lực chính sách công.

Mở đầu phần trình bày tham luận, PGS.TS. Bùi Hoài Sơn trình bày tham luận “Đổi mới quy trình làm chính sách ở Việt Nam: Góc nhìn chu trình Chính sách công hiện đại”. Tham luận tiếp cận việc làm chính sách theo chu trình, từ hoạch định, tổ chức thực hiện đến đánh giá chính sách. Đây cũng là những năng lực mà chương trình đào tạo cần trang bị cho người học.

Tiếp nối nội dung này, GS.TS. Võ Khánh Vinh trình bày tham luận “Đổi mới đào tạo tiến sĩ Chính sách công trong bối cảnh hiện nay”. Tham luận đặt vấn đề về đào tạo trình độ cao nhất của ngành, nơi người học cần năng lực nghiên cứu độc lập và khả năng tư vấn chính sách.

Để có thêm góc nhìn so sánh, PGS.TS. Hồ Việt Hạnh trình bày tham luận “Kinh nghiệm quốc tế về đào tạo nhân lực Chính sách công chất lượng cao và những gợi mở cho Việt Nam”. Tham luận mang đến những kinh nghiệm tham khảo từ các cơ sở đào tạo nước ngoài và gợi mở hướng vận dụng phù hợp với điều kiện Việt Nam.

Chất lượng giảng dạy và chuẩn đầu ra

Nhóm tham luận thứ hai tập trung vào chất lượng giảng dạy, phát triển chương trình đào tạo và hoàn thiện chuẩn đầu ra ngành Chính sách công.

PGS.TS. Hoàng Mai trình bày tham luận “Nâng cao chất lượng giảng dạy cho đội ngũ giảng viên ngành Chính sách công trong bối cảnh chuyển đổi số và đổi mới quản trị quốc gia hiện nay”. Tham luận hướng tới đội ngũ giảng viên, lực lượng quyết định trực tiếp chất lượng đào tạo, trong bối cảnh công nghệ số và phương thức quản trị công đang thay đổi nhanh.

Tiếp theo, nghiên cứu sinh Tôn Quang Hòa, Trưởng phòng Tổ chức cán bộ, Trường Đại học Hà Nội, trình bày tham luận “Phát triển chương trình tiến sĩ Chính sách công: Đề xuất hoàn thiện chuẩn đầu ra từ góc độ người học và cơ quan sử dụng lao động”. Tham luận mang đến góc nhìn từ chính người học, đồng thời là người làm công tác tổ chức cán bộ, về đòi hỏi của cơ quan sử dụng lao động đối với người có bằng tiến sĩ Chính sách công.

Tiếp thu ý kiến để hoàn thiện chương trình đào tạo

Sau phần trình bày các tham luận, PGS.TS. Nguyễn Thị Song Hà đã có những nhận xét, kết nối nội dung giữa các tham luận, qua đó nhấn mạnh những vấn đề trọng tâm mà Tọa đàm hướng tới: gắn đào tạo với yêu cầu thực tiễn của quản trị quốc gia, nâng cao năng lực nghiên cứu của người học và cập nhật chương trình trước tác động của chuyển đổi số.

Trên cơ sở đó, các đại biểu tham gia thảo luận chung dưới sự điều hành của chủ trì Tọa đàm, trao đổi các vấn đề được nêu trong tham luận và đề xuất những hướng đổi mới cụ thể đối với hoạt động đào tạo của Khoa Luật và Chính sách công.

Phát biểu tổng kết và bế mạc Tọa đàm, chủ trì Tọa đàm đã khái quát các nội dung được trao đổi qua các tham luận và phần thảo luận.

Thay mặt Ban tổ chức, Khoa Luật và Chính sách công cảm ơn sự quan tâm, chỉ đạo của lãnh đạo Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam và lãnh đạo Học viện. Khoa cũng cảm ơn các nhà khoa học, báo cáo viên, giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên đã đóng góp ý kiến cho Tọa đàm.

Các ý kiến tại Tọa đàm sẽ được Khoa tiếp thu, tổng hợp để phục vụ việc nghiên cứu, hoàn thiện nội dung, chương trình và phương pháp đào tạo ngành Chính sách công tại Học viện. Đây là một bước trong quá trình cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết số 71-NQ/TW vào hoạt động đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao của Học viện Khoa học xã hội.