Thứ Năm, 15/10/2026 03:23 CH
Khoa học tâm lý – “chìa khóa” phát huy yếu tố con người trong đổi mới sáng tạo
Hưởng ứng Ngày hội Đổi mới sáng tạo quốc gia năm 2026 với chủ đề "Đổi mới sáng tạo – Động lực phát triển của toàn xã hội", Khoa Tâm lý học và Quản lý giáo dục (Học viện Khoa học xã hội, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam) đã có tham luận "Khoa học tâm lý với đổi mới sáng tạo và phát triển con người trong bối cảnh chuyển đổi số".
Tham luận nhấn mạnh: đổi
mới sáng tạo trước hết là hoạt động của con người. Nó không chỉ gắn với thành tựu
khoa học, công nghệ mà còn là quá trình đổi mới tư duy, cách tổ chức hoạt động
và cách phát huy tiềm năng con người. Nếu khoa học công nghệ tạo ra công cụ mới,
thì khoa học tâm lý giúp lý giải cách con người tiếp nhận, thích ứng và sáng tạo
trên nền tảng những công cụ đó.
Theo đơn vị tham luận,
việc thúc đẩy đổi mới sáng tạo không thể chỉ dựa vào đầu tư cơ sở vật chất hay
công nghệ. Văn hóa tổ chức, phong cách lãnh đạo, quan hệ đồng nghiệp và mức độ
an toàn tâm lý đều ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng đề xuất ý tưởng và thử nghiệm
cách làm mới. Trong thời đại số, con người không chỉ cần kiến thức và kỹ năng
công nghệ, mà còn cần năng lực tư duy độc lập, quản lý cảm xúc, thích ứng với
thay đổi và học tập suốt đời.
Tham luận cũng chỉ ra
những vấn đề mà chuyển đổi số đặt ra, như sức khỏe tinh thần, quyền riêng tư,
khả năng tập trung và sự phụ thuộc vào công nghệ. Với trí tuệ nhân tạo, kết quả
do công nghệ tạo ra cần được kiểm chứng và không thể thay thế phán đoán chuyên
môn cũng như trách nhiệm đạo đức của nhà nghiên cứu.
Từ đó, Khoa Tâm lý học
và Quản lý giáo dục đề xuất 5 nhóm giải pháp:
Một là,
đẩy mạnh nghiên cứu các vấn đề mới về con người trong môi trường số, gồm tâm lý
học sáng tạo, động lực đổi mới, tác động của mạng xã hội và AI đến nhận thức,
hành vi. Hai là, đổi mới phương pháp
nghiên cứu, nâng cao năng lực số và đạo đức nghiên cứu cho đội ngũ cán bộ khoa
học. Ba là, xây dựng môi trường học
thuật cởi mở, khuyến khích phản biện và bồi dưỡng nhà khoa học trẻ. Bốn là, tăng cường hợp tác liên ngành với
khoa học công nghệ, giáo dục, y tế và quản lý, hướng đến sản phẩm có khả năng ứng
dụng. Năm là, đẩy mạnh truyền thông
khoa học, lan tỏa tri thức tâm lý học đến cộng đồng một cách chính xác và dễ tiếp
cận.
Tham luận khẳng định: để
đổi mới sáng tạo thực sự trở thành động lực phát triển bền vững, cần phát huy đầy
đủ vai trò của con người. Khoa học tâm lý góp phần định hướng chuyển đổi số
theo hướng nhân văn, bao trùm, phục vụ mục tiêu phát triển con người Việt Nam
toàn diện trong thời kỳ mới.
Minh Nguyệt