Những năm qua, việc phát huy dân chủ trong điều kiện một Đảng lãnh đạo đã từng bước được củng cố và hoàn thiện. Các tiến bộ trong việc thực hiện phương pháp, hình thức dân chủ, phong cách, lề lối làm việc dân chủ đã có khả năng thâm nhập sâu rộng vào mọi tầng lớp nhân dân và mọi vùng của đất nước, đang tạo ra những mô hình, những điển hình có sức lan tỏa mới. Tuy nhiên, việc phát huy dân chủ trong điều kiện một Đảng lãnh đạo ở nước ta trong thời gian qua cũng bộc lộ một số hạn chế, yếu kém, như: (i) Công tác kiểm tra, giám sát của Đảng còn nhiều hạn chế, đặc biệt là chưa thực hành đầy đủ dân chủ trong công tác này; (ii) Quyền làm chủ của nhân dân ở một số nơi, trên một vài lĩnh vực còn bị vi phạm; thực hiện dân chủ vẫn còn những hạn chế nhất định; (iii) Dân chủ chưa được thực hành rộng rãi nên vẫn còn sự lộng quyền, lạm quyền, vẫn còn tình trạng quan liệu, cửa quyền, phiền hà đối với nhân dân, chưa khắc phục được bệnh tham ô, lãng phí; (iv) Nhà nước còn chậm thể chế hóa các chủ trương của Đảng về dân chủ thành pháp luật, thành quy chế.v.v.

Trước yêu cầu trên, nghiên cứu “Vấn đề phát huy dân chủ trong điều kiện một đảng lãnh đạo: Thực trạng, vấn đề đặt ra và giải pháp” có ý nghĩa cấp bách, góp phần làm sáng tỏ những vấn đề lý luận và thực tiễn về phát huy dân chủ trong điều kiện một Đảng lãnh đạo; đánh giá thực trạng phát huy dân chủ, đề xuất quan điểm, giải pháp phát huy dân chủ ở Việt Nam trong điều kiện hiện nay.

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài là làm sáng tỏ và phong phú thêm nhằm góp phần hoàn thiện những vấn đề lý luận và thực tiễn về phát huy dân chủ trong điều kiện một Đảng lãnh đạo xây dựng Nhà nước pháp quyền, phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế ở Việt Nam hiện nay; Luận chứng và cung cấp các luận cứ khoa học cho việc xây dựng các Văn kiện của Đại hội XIII của Đảng Cộng sản Việt Nam.

Nhiệm vụ nghiên cứu trọng tâm

           Xác lập cách tiếp cận mới về phát huy dân chủ trong điều kiện một Đảng lãnh đạo, qua đó góp phần làm rõ những thuận lợi, nguy cơ đối với dân chủ; Chỉ rõ các phương thức, hình thức phát huy dân chủ trong điều kiện một Đảng lãnh đạo;

            Làm rõ kinh nghiệm quốc tế về phát huy dân chủ trong điều kiện một Đảng lãnh đạo và không phát huy được dân chủ trong điều kiện một Đảng lãnh đạo;

            Qua khảo sát thực tế, đánh giá thực trạng phát huy dân chủ ở nước ta hiện nay trên các khía cạnh: (i) Phát huy dân chủ trong Đảng; (ii) Phát huy dân chủ trong hoạt động của bộ máy Nhà nước; (iii) Phát huy dân chủ trong các Mặt trận Tổ Quốc, các tổ chức chính trị xã hội, các tổ chức xã hội; (iv) Phát huy dân chủ cơ sở. Qua đó, chỉ rõ những thành tựu, hạn chế, và vấn đề đặt ra về phát huy dân chủ ở nước ta hiện nay;

  Đề xuất các quan điểm, phương hướng, giải pháp phát huy dân chủ trong điều kiện một Đảng lãnh đạo ở Việt Nam hiện nay.

Những kết quả nghiên cứu mới của đề tài:

Thứ nhất, đề tài đã hệ thống hóa và phản ánh nhận thức trên thế giới và ở Việt Nam về dân chủ và phát huy dân chủ trong điều kiện một Đảng lãnh đạo từ các cách tiếp cận khác nhau; qua đó góp phần làm sáng tỏ điều kiện để phát huy dân chủ trong điều kiện một Đảng lãnh đạo; cơ chế để phát huy dân chủ trong điều kiện một Đảng lãnh đạo;

Thứ hai, đề tài đã làm rõ kinh nghiệm quốc tế về phát huy dân chủ được trong điều kiện một Đảng lãnh đạo và không phát huy được dân chủ trong điều kiện một Đảng lãnh đạo và những bài học kinh nghiệm gợi ý cho Việt Nam;

Thứ ba, qua khảo sát thực tế, đánh giá thực trạng phát huy dân chủ ở nước ta trên các nội dung: (i) Phát huy dân chủ trong Đảng; (ii) Phát huy dân chủ trong hoạt động của bộ máy Nhà nước; (iii) Phát huy dân chủ trong Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị xã hội, các tổ chức xã hội; (iv) Phát huy dân chủ ở cơ sở. Qua đó, chỉ rõ những thành tựu, hạn chế, và vấn đề đặt ra về phát huy dân chủ ở nước ta hiện nay;

Thứ tư, đề tài đã đề xuất các quan điểm, phương hướng, giải pháp phát huy dân chủ trong điều kiện một Đảng lãnh đạo ở Việt Nam hiện nay. Qua đó, đề tài đã cung cấp các luận cứ khoa học cho các cơ quan hữu quan đề ra đường lối, chính sách cho giai đoạn 2020-2025, cung cấp luận cứ khoa học cho việc soạn thảo dự thảo các văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng Cộng sản Việt Nam liên quan đến dân chủ và phát huy dân chủ trong điều kiện một Đảng lãnh đạo ở Việt Nam hiện nay.

GS.TS. Tạ Ngọc Tấn, Phó Chủ tịch Chuyên trách HĐLLTW - Chủ tịch Hội đồng

GS.TS. Phạm Văn Đức - Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam,

Giám đốc Học viện KHXH đại diện cơ quan chủ trì phát biểu ý kiến

Bên cạnh đó, Hội đồng ghi nhận và đánh giá cao những sản phẩm đã công bố trong giai đoạn triển khai nghiên cứu của Đề tài. Bao gồm:

• 06 bài tạp chí công bố quốc tế.
• 12 bài tạp chí công bố trong nước
• 03 sách chuyên khảo và các chỉ tiêu khác trong lĩnh vực đào tạo.

Đề tài được 100% thành viên hội đồng nhất trí thông qua; mức đánh giá: Đạt.

Các thành viên Hội đồng phát biểu: