Toàn cảnh Hội thảo
Với chủ đề Đổi mới nội dung và phương pháp đào tạo chuyên ngành Xã hội học tại Học viện Khoa học xã hội, Hội thảo đã nhận được 04 báo cáo chuyên đề của các nhà khoa học, bao gồm:
- Một số suy nghĩ về nâng cao chất lượng, gắn nghiên cứu với giảng dạy trong đào tạo chuyên ngành Xã hội học tại Học viện Khoa học xã hội - GS.TS. Trịnh Duy Luân.
- Đổi mới nội dung môn học trong chương trình đào tạo Xã hội học với cách tiếp cận từ cơ sở đào tạo ngoài Học viện khoa học xã hội - PGS.TS. Nguyễn Tuấn Anh (Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội).
- Cần đưa môn học “Thực hành kỹ năng viết luận văn, luận án” vào chương trình đào tạo - PGS.TS. Mai Văn Hai.
- Một số suy nghĩ bước đầu về việc đổi mới phương pháp dạy và học chuyên ngành Xã hội học bậc cao học và nghiên cứu sinh ở Khoa Xã hội học, Học viện Khoa học xã hội - GS.TS. Nguyễn Hữu Minh.
PGS.TS. Đặng Nguyên Anh chủ trì Hội thảo
Hội thảo đã lần lượt nghe các nhà khoa học trình bày các chuyên đề và thảo luận tập trung vào hai vấn đề cơ bản, đó là: Nội dung và Phương pháp dạy - học nhằm đổi mới và nâng cao chất lượng đào tạo tại Khoa.
Từ cách tiếp cận “lấy người học làm trung tâm”, GS.TS. Trịnh Duy Luân đã cung cấp những cách tiếp cận nghiên cứu mới, phương pháp học mới và phân loại học viên với những kiến nghị rất cụ thể trong bài tham luận. Bên cạnh đó, giáo sư cũng đặc biệt nhấn mạnh việc học viên phải tích cực tham dự các buổi sinh hoạt khoa học, phải trình bày semina khoa học, phải nâng cao vấn đề tự học và chủ động hơn nữa trong việc tiếp cận các hoạt động khoa học tại các viện nghiên cứu và nguồn tài liệu từ thư viện chuyên ngành.
PGS.TS. Mai Văn Hai tập trung vào một khía cạnh cụ thể, đó là: Kỹ năng viết luận văn, luận án của học viên cao học và nghiên cứu sinh. Với tư cách là người tham gia đào tạo và chấm luận văn, luận án nhiều năm tại Học viện KHXH, PGS đã chỉ ra những điểm khiếm khuyết tập trung ở 03 phần: 1) Những nhược điểm, khiếm khuyết ở phần Mở đầu; 2) Những nhược điểm, khiếm khuyết ở phần/Chương Tổng quan tình hình nghiên cứu; 3) Những nhược điểm, khiếm khuyết ở phần/Chương Lý luận và phương pháp luận. Từ thực tế này, PGS. TS. Mai Văn Hai kiến nghị về tính cấp thiết cần phải đưa môn học chuyên đề “Thực hành kỹ năng viết luận văn, luận án” vào chương trình học tập và giảng dạy tại Học viện Khoa học xã hội.
Tại Hội thảo, nhiều ý kiến của các nhà khoa học cũng tập trung thảo luận xoay quanh các vấn đề như: Cần đổi mới nội dung môn học, các học phần dựa trên tham khảo chương trình đào tạo tại các trường có uy tín trên thế giới; hay, Đổi mới nội dung theo hướng thực địa, đổi mới đề cương môn học là việc làm nên được tiến hành thường xuyên hằng năm… - (PGS.TS. Nguyễn Tuấn Anh). Về dung lượng của một luận án, theo GS.TS. Nguyễn Hữu Minh, mức quy định tối đa của luận án là 150 trang A4 là quá ít, sẽ làm hạn chế việc trình bày kết quả và giảm tính sáng tạo của một nghiên cứu khoa học, cũng theo GS, việc góp ý đề cương là một khâu quan trọng, cần được đưa vào quy trình đào tạo…
Hội thảo cũng dành thời gian đáng kể để lắng nghe các ý kiến từ phía người học phản hồi về chương trình, nội dung, thời gian; những khó khăn, bất cập mà học viên, NCS gặp phải trong quá trình học tập, nghiên cứu… Trên cương vị Trưởng khoa, PGS.TS Đăng Nguyên Anh đã giải đáp các ý kiến và khẳng định Khoa Xã hội học sẽ từng bước thực hiện triệt để các giải pháp để nâng cao chất lượng đào tạo, tạo môi trường học tập và nghiên cứu thuận lợi nhất cho học viên cao học và nghiên cứu sinh.
Kết thúc Hội thảo, có 06 vấn đề chính đã được thông qua, đây cũng là các chương trình hành động trước mắt của Khoa Xã hội học nhằm thúc đẩy việc Đổi mới nội dung và phương pháp đào tạo tại Khoa Xã hội học, Học viện Khoa học xã hội, đó là:
- Mục tiêu đào tạo của Khoa: Lấy chất lượng thay cho khối lượng và thắt chặt từ khâu xét tuyển đầu vào.
- Đối với học viên: Phải tăng cường khả năng tự học, chủ động, trách nhiệm với công việc học tập và nghiên cứu; tránh thụ động, ỷ lại vào cơ sở đào tạo và giáo viên hướng dẫn.
- Chú trọng việc đưa học viên về với viện nghiên cứu chuyên ngành theo đúng định hướng phát triển của Học viện, mở rộng các hướng tiếp cận của học viên với hệ đề tài cấp cơ sở, khuyến khích học viên tham gia các hoạt động khoa học ở viện nghiên cứu và trình bày semina về kết quả nghiên cứu…
- Đối với các giảng viên giáo viên hướng dẫn: các thầy, cô phải tăng cường khả năng hướng dẫn, lên lớp phải đầy đủ giáo trình… Tiếp tục đề xuất về môn học và các học phần về tính phù hợp và chưa phù hợp để Khoa có căn cứ điều chỉnh.
- Về hình thức đánh giá hết môn học: Tùy theo các môn học, các thầy, cô lựa chọn phương án thi hết môn cho phù hợp dưới các hình thức: viết tiểu luận, thi vấn đáp hay thi viết và vận dụng trong điều kiện cho phép của cơ sở đào tạo.
- Về luận văn, luận án: Khoa sẽ tiếp tục đề xuất với Học viện Khoa học xã hội các nội dung như: điều chỉnh tên đề tài trên cơ sở linh hoạt, phù hợp và không ảnh hưởng đến tiến trình nghiên cứu; đề xuất để có hướng mở về kết cấu luận án đảm bảo tính sáng tạo trong nghiên cứu; đề xuất tăng dung lượng luận án ở mức khuyến khích 200 trang A4.
Một số hình ảnh tại Hội thảo:
GS.TS. Nguyễn Hữu Minh phát biểu tại Hội thảo
PGS.TS. Lê Ngọc Văn phát biểu tại Hội thảo
NCS thảo luận về phương pháp nghiên cứu với các nhà khoa học tại Hội thảo